Trang chính

---

Định dạng là gì ?

Khi bạn sọan thảo 1 văn bản, sửa 1 hình ảnh, tạo một trang Web, nghe 1 bản nhạc hay xem phim trên máy tính, bạn phải có các tập tin. Để các tập tin này có thể mở, đọc hay sửa đổi được với các phần mềm của bạn, chúng phải có một định dạng nhất định. Định dạng là cái cho phép một phần mềm hiểu được các dữ liệu thô của một tập tin. Nói một cách khác là cách thức biểu đạt các dữ liệu này. Thông thường các định dạng được nhận biết thông qua đuôi của các tập tin : thường là 3 chữ gắn với tên tập tin. Ví dụ: trangweb.htm là một tập tin có định dạng HTML. Có nhiều loại định dạng đặc thù cho hình ảnh (JPEG, PNG, GIF, TIF, BMP), cho văn bản đơn thuần (ASCII, TXT, thường có đuôi tập tin là .txt), hay văn bản đã có mã định dạng (HTML, RTF, DOC), cho các trang văn bản để in (PDF, PS)...

Định dạng mở và định dạng sở hữu

Để có thể làm việc với một tập tin, bạn sẽ cần một phần mềm cho phép đọc, chỉnh sửa hay lưu lại dữ liệu của tập tin này.

ĐỊNH DẠNG MỞ - Người ta quan niệm rằng định dạng của một tập tin là mở nếu phương thức biểu diễn dữ liệu được công khai và/hoặc định chuẩn của nó thuộc về cộng đồng. Đó chủ yếu là các tiêu chuẩn do những người có uy tín trong công chúng hay một số tổ chức quốc tế thiết lập với mục đích đề ra các chuẩn mực đảm bảo sự tương tác của các phần mềm. Tuy nhiên trong một số trường hợp, các định dạng mở do các doanh nghiệp cung cấp, sau khi quyết định phổ biến định chuẩn định dạng của họ.
Cũng cần biết thêm rằng một định dạng mở có thể được mã hóa công khai (đọc được với các loại trình văn bản : trường hợp các ngôn ngữ đánh dấu cấu trúc văn bản - markup) hay có thể không đọc được với một trình văn bản, nhưng hoàn toàn có thể giải mã với định chuẩn công khai do nhà sản xuất cung cấp.

ĐỊNH DẠNG SỞ HỮU - Định dạng được gọi là sở hữu nếu phương thức biểu diễn dữ liệu được giữ kín và định chuẩn của nó không thuộc về đại chúng. Đó là những định dạng do các doanh nghiệp tạo ra để mã hóa các dữ liệu của một ứng dụng mà họ sản xuất : chỉ những phần mềm do các doanh nghiệp này tạo ra mới có thể đọc được một cách chính xác và đầy đủ các dữ liệu chứa trong một tập tin có định dạng sở hữu này. Các định dạng sở hữu có thể được bảo vệ một cách hợp pháp bằng các văn bằng và buộc những người sử dụng chúng phải trả tiền.
Ghi chú về mặt thuật ngữ : Chúng ta gọi là định dạng sở hữu những định dạng đựợc cho là đóng. Không phải tất cả những gì không phải là sở hữu đều thuộc về đại chúng. Như đã nói ở trên, nhiều định dạng có định chuẩn công khai (= " mở ") nhưng do các doanh nghiệp tạo ra. Điểm khác nhau giữa mở và sở hữu (hay đóng) chỉ ở chỗ có công khai hay không công khai định chuẩn về định dạng.

Sử dụng và trao đổi các tập tin dùng định dạng sở hữu

Các định dạng sở hữu ngày nay rất phổ biến, vì chúng được sử dụng bởi rất nhiều các phần mềm xuất bản và xử lý văn bản hay hình ảnh. Định dạng sở hữu mã hóa các dữ liệu theo phương thức trong đó tập tin chỉ có thẻ đọc được với một phần mềm riêng được tạo ra để mã hóa các dữ liệu đó. Ngược lại, định dạng mở đảm bảo rằng tập tin có thể đọc được với bất kỳ một phần mềm nào được viết cho mục đích này.
Điểm khác nhau giữa định dạng mở và sở hữu có thể không được nhận ra khi người ta chỉ sử dụng nội bộ các tập tin. Sử dụng nội bộ là sử dụng cá nhân các tập tin cũng như việc sử dụng với nhũng người khác khi có một thỏa thuận ngầm về phần mềm được sử dụng để đọc các tập tin đó.
Khi việc sử dụng không còn nội bộ nữa và khi người ta trao đổi các tập tin (đưa lên mạng, xuất bản chúng, gửi chúng đính kèm thư điện tử, tóm lại: trong tất cả các hình thức truyền thông nếu không có thỏa thuận ngầm với người nhận thông tin về phần mềm sử dụng để đọc tập tin), thì sự khác biệt này là rõ rệt.

Bốn lý do tại sao không nên dùng các định dạng sở hữu

Các định dạng sở hữu có thể sử dụng nội bộ không có rủi ro gì nếu đó là sử dụng cá nhân hay do một cộng đồng người sử dụng trước đó đã thống nhất dùng chúng cho một công việc chung. Ngược lại, trao đổi tập tin là một thao tác phổ biến mà những tác động của nó không liên quan đến một người sử dụng đơn lẻ nữa, mà là toàn bộ những người sử dụng tập tin đó. Trao đổi tập tin đòi hỏi sự chuyển đổi định dạng gốc sang một định dạng thích hợp. Các định dạng mở như đã định nghĩa là những định dạng trao đổi: nó đảm bảo khả năng truy cập, sự tương tác trong xử lý và sự tồn tại lâu dài của nội dung.
Ngược lại, khi trao đổi các các tập tin có định dạng sở hữu, bạn góp phần vào việc phổ biến và làm gia tăng các thao tác gây khó chịu.

---

1. Chấp nhận rủi ro rằng người nhận có thể không đọc được tập tin

1. Định dạng sở hữu đòi hỏi phải mua phần mềm chuyên biệt có khả năng giải mã thông tin chứa trong các tập tin. Việc tra đổi các tập tin có định dạng sở hữu đòi hỏi người nhận phải có phần mềm có khả năng đọc được dịnh dạng này: những ai không có điều kiện mua phần mềm để giải mã sẽ không bao giờ có thể đọc được các tập tin đó.
2. Đương nhiên phần mềm có thể mua được. Giả thiết rằng người nhận đã có phần mềm cần thiết để đọc tập tin. Vậy điều đó có đảm bảo bảo khả năng truy cập hòan tòan tập tin? Đáng tiếc là không: một chiến lược được các doanh nghiệp sản xuất phần mềm theo đuổi là dần dần sửa đổi các định dạng mà họ sở hữu. Những ai muốn tiếp tục sử dụng chúng bắt buộc sẽ phải mua phiên bản mới của những phần mềm này.
3. Một chiến lược khác có tác dụng tương tự (« Embrace and Extend∞ ») là chấp nhận ngay từ đầu các định dạng mở và sửa đổi chúng với mã đóng, việc đó sẽ khiến cho chúng dần dần không còn tương thích với các định dạng được các phần mềm khác sử dụng và buộc phải chuyển đổi từ định dạng công khai ban đầu sang một định dạng sở hữu.

Việc chấp nhận các định dạng sở hữu hay bán sở hữu thường nhằm đáp ứng chiến lược của doanh nghiệp hơn là quan tâm đến yêu cầu của người sử dụng với mối quan tâm là khả năng truy cập, tính tương tác vận hành và sự tồn tại lâu dài của nội dung thông tin cần trao đổi.

Đọc thêm:
Should software hold data hostage?∞ [en]
« Embrace and Extend » Strategies∞ [en]

2. Có nguy cơ đang truyền bá các thông tin mang tính riêng tư

Định dạng sở hữu mã hóa các thông tin không thể thấy được một cách công khai. Chỉ người tạo ra định dạng hay người sở hữu phần mềm dùng để đọc nó, người nắm giữ chìa khóa để giải mã hoàn toàn định dạng mới có thể truy cập được vào những thông tin này.
Thông thường, khi ghi lại, phần mềm thêm vào tập tin một số thông tin mà người sử dụng không thấy được, như tên người sử dụng, số sê ri của phần mềm, tên hệ điều hành, máy tính được sử dụng, nơi lưu giữ tập tin...Đôi khi một số thông tin này được mã hóa mà tác giả của nó không hay biết, và ai cũng có thể xem được : câu chuyện về bản tuyên ngôn chính trị nặc danh được phát tán dưới định dạng MSWord chứa tên tác giả được tìm thấy dễ dàng trong phần người sở hữu tài liệu có thể là một ví dụ nối tiếng nhất về hậu quả không mong đợi của việc sử dụng định dạng sở hữu trong trao đổi. Những hậu quả nghiêm trọng hơn nữa không chỉ là việc vi phạm quyền sở hữu dữ liệu cá nhân, mà còn là việc truyền bá những thông tin quân sự hay bí mật thương mại. Thật ngạc nhiên khi người ta chấp nhận vô điều kiện việc tài liệu do bộ Quốc phòng nước X viết và trao đổi lại chứa một phần mà chỉ một công ty của nước Y mới truy cập được.
Phổ biến các tài liệu có định dạng sở hữu đồng nghĩa với việc phổ biến thông tin mà ngoài chủ sở hữu phần mềm đọc thông tin ra, không ai biết chính xác nội dung của nó.

Đọc thêm:
Découvrir des informations invisibles∞ [fr]
Les vices cachés des .doc∞ [fr]

3. Góp phần vào việc phát tán vi rút và bị nhiễm vi rút

Phần lớn vi rút đang tồn tại được phát tán qua các tập tin trao đổi giữa những người sử dụng. Những vi rút này tấn công những phần mềm bị sơ hở hay những lỗ hổng bảo mật của một số hệ điều hành để phá hỏng mã trong khi người sử dụng không hay biết.
Như vậy phần lớn vi rút không chỉ chuyên tấn công một hệ điều hành mà còn chuyên cả phần mềm ứng dụng. Thông thường, tù bỏ một ứng dụng và định dạng gốc là có thể giúp cho hệ thống trở nên miễn dịch với một loại vi rút (ví dụ như trong trường hợp những vi rút tấn công bằng các macro MSWord).
Sử dụng các định dạng mở – định dạng dữ liệu không phụ thuộc vào một phần mềm chuyên dụng, tương tác vận hành và có thể truy cập từ nhiều cấu trúc – sẽ làm giảm bớt khả năng nhiễm và phát tán vi rút : sẽ dễ dàng tạo ra một vi rút bằng cách khai thác chỗ sơ hở của một phần mềm để chiếm ưu thế điều khiển, hay lợi dụng sự thiếu ý thức của người sử dụng, hơn là việc thêm bộ mã giả vào bên trong một định dạng được nhiều ứng dụng hay nhiều cấu trúc sử dụng.

Đọc thêm:
The Threat of Standardization∞ [en]

4. Ủng hộ cho sự độc quyền tồn tại trong lĩnh vực tin học

Vấn đề này thường không được nhận thấy ở phạm vi người sử dụng đơn lẻ, nhưng nó liên quan đến cả cộng đồng người sử dụng. Khi phổ biến các tập tin có định dạng sở hữu, người ta đã ngầm buộc người nhận phải chọn cùng phần mềm sử dụng với mình. Thông điệp ngầm phát đi khi trao đổi một tập tin có định dạng sở hữu có nội dung như sau : « hãy sử dụng cùng phần mềm mà tôi đã sử dụng hoặc bạn sẽ không thể đọc được nội dung của tập tin này ». Động tác này, cũng xuất hiện khi người phổ biến tập tin chắc chắn nhưng không có bằng chứng rằng « tất cả những người nhận tập tin chắc chắn đếu có cùng phần mềm », có hậu quả hai mặt :

1. Thứ nhất, động tác này áp đặt và làm gia tăng việc sử dụng một định dạng sở hữu như một định dạng trao đổi: nó có nghĩa là gắn sự tương tác vận hành, khả năng truy cập và tính bền vững của nội dung tập tin với việc lựa chọn khôn khéo tùy tiện của người tạo ra phần mềm. Một ngày nào đó, nếu người sản xuất phần mềm quyết định (hay bắt buộc phải quyết định) chấm dứt việc sản xuất phần mềm để đọc/viết một định dạng nào đó, tất cả các tập tin đang tồn tại dưới định dạng này trở nên vô dụng : định chuẩn của định dạng không thể truy cập, không thể lấy lại được nội dung tập tin khi chúng đã trở nên lỗi thời.
2. Thứ 2, khi áp đặt độc quyền này, động tác này sẽ hạn chế rất nhiều sự cạnh tranh lành mạnh giữa những người sản xuất phần mềm, sự cạnh tranh biểu hiện cho sự phát triển công nghệ, và làm suy yếu tính mở trong các định chuẩn định dạng, sự tìm tòi những tiêu chuẩn công khai cho sự phát triển phần mềm, những điều cần thiết cho sự cạnh tranh.

Đọc thêm:
G.Bennett - Build Systems, Not Companies, on Open Standards∞ [en]
J.Schwartz - Open source versus open standards∞ [en]
S.Petty - Open source vs. open standards∞ [en]

---

Bốn lý do tại sao nên dùng các định dạng mở

Sử dụng định dạng mở trong việc trao đổi các tập tin có nghĩa là :

1. Đảm bảo khả năng truy cập và tính bền vững của các dữ liệu. Tác giả đã đảm bảo rằng mọi người có thể tự do đọc và sửa đổi các dữ liệu.
2. Đảm bảo một cách công khai nội dung các dữ liệu trao đổi: tác giả đã có đảm bảo rằng không phổ biến những nội dung riêng tư.
3. Hạn chế việc phát tán vi rút: người gửi và người nhận đều đảm bảo rằng không bị nhiễm vi rút của nhau.
4. Tuyên truyền sự đa dạng và tương tác vận hành trong lĩnh vực tin học cá nhân.

Đọc thêm:
The Principles of Open Standards∞ [en]
Open Standards:Principles and Practice∞ [en]

Nên tránh sử dụng các định dạng sở hữu nào là chủ yếu ?

• Tài liệu văn bản dạng MS Word (DOC)
• Bảng và dữ liệu MS Excel (XLS)
• Trình bày MS PowerPoint (PPS và PPT)
• Hình ảnh bitmap chất lượng cao (BMP, TIF)
• Hình ảnh dạng WMF
• Tập tin âm thanh MP3
• Windows Media (WMA)

Những định dạng sở hữu có định chuẩn công khai

Một số định dạng tập tin sở hữu có công khai về các định chuẩn. Tuy nhiên việc các định chuẩn đã được công bố hiện nay không có gì bảo đảm là chúng sẽ được tiếp tục công bố trong tương lai, kèm theo những hạn chế trong giấy phép sử dụng, ứng dụng định dạng hoặc cả hai. Một số ví dụ:

• Flash∞ là sở hữu của Adobe
• TIFF∞ - đọc định chuẩn ở đây∞ - là sở hữu của Adobe

---

Tài liệu văn bản định dạng MS Word (DOC)

Định dạng MS Word là một định dạng sở hữu bán công khai do Microsoft phát triển. Điều đó có nghĩa là chỉ một phần thông tin mà nó mã hóa có thể truy cập được trong khi phần còn lại là không thể.
Những đặc trưng định dạng và căn chỉnh của các tài liệu MS Word cũng được định dạng mở Ooo hỗ trợ, định dạng chuẩn dựa trên XML và do OpenOffice.org phát triển, nhằm đáp ứng những yêu cầu về khả năng truy cập do tập đoàn W3C (W3 Consortium) đề ra: định dạng OpenOffice.org – với các đặc trưng dễ lưu hành, khả năng tương thích, kỳ vọng sẽ trở thành mẫu tham khảo cho các tiêu chuẩn về tài liệu định dạng.
Nếu người nhận không dùng văn bản để xuất bản, giải pháp tốt nhất là sử dụng định dạng mở HTML, có thể đọc được với bất cứ trình duyệt nào, và có thể xuất bản với mọi trình sọan thảo văn bản. Trong trường hợp cần phải căn chỉnh trang (như tài liệu để in), các định dạng thích hợp là PS và PDF. Đối với văn bản khoa học, các định dạng mở có thể tham khảo là : TeX và DVI.
Một giải pháp không phải là tối ưu nhưng hay hơn là việc sử dụng MS Word trong trương hợp làm việc theo nhóm là sử dụng định dạnh bán sở hữu RTF, có định chuẩn trong phiên bản gốc có thể đọc được với phần lớn các phần mềm soạn văn bản.


Đọc thêm:
MS-Word is Not a document exchange format∞ [en]
We Can Put an End to Word Attachments∞ [đa ngôn ngũ]
OpenOffice.org∞ [đa ngôn ngữ]
Pourquoi pas Word∞ [fr]
Les vices cachés des .doc∞ [fr]

Bảng và cơ sở dữ liệu MS Excel (XLS)

MS Excel là một định dạng sở hữu do Microsoft phát triển. Giải pháp mở thay thế tốt nhất để lưu giữ và xuất bản các bảng biểu dữ liệu là sử dụng văn bản thô dùng dấu phải để tách biệt số liệu ("Comma separated values, CSV"). Các tập tin định dạng CSV có thể đọc, sửa đổi và lưu giữ được với các phần mềm xử lý cơ sở dữ liệu

Trình bày MS PowerPoint (PPS và PPT)

Các trình bày dưới MS PowerPoint ngày càng phổ biến trên mạng : giải pháp tốt nhất cho việc xuất bản và phổ biến các trình bày định dạng mở (với điều kiện không cần hiệu ứng truyền và động) là định dạng PDF, có thể là một giải pháp thay thế hoàn hảo kể cả về mặt chất lượng cũng như lưu hành (căn chỉnh trang, định dạng không thay đổi trên các cấu trúc khác nhau).

---

Tôi có thể dùng những định dạng mở nào đây ?

Cách đơn giản để đọc, lưu lại và trao đổi văn bản là sử dụng định dạng văn bản thô
Văn bản thô

Nếu bạn cần trao đổi tài liệu chứa các hình ảnh và văn bản có định dạng, giải pháo tốt nhất là sử dụng định dạng HTML.
Ngôn ngữ đánh dấu văn bản HTML

Xuất bản và định dạng một tài liệu toán học dựa trên định dạng mở TeX.
TeX, LaTeX và DVI

Nếu bạn phải làm việc với người khác trên cùng một tài kiệu, và bạn không thể thao tác các tập tin HTML hoặc nếu bạn cần có những chức năng không thể khai thác với HTML, hãy sử dụng định dạng văn bản mở ODF – định dạng tài liệu tiêu chuẩn cho các phần mềm văn phòng – hay một giải pháp thay thế bán mở như RTF.
ODF
RTF

Nếu bạn muốn giới thiệu hay in tài liệu với sự căn chỉnh trang chất lượng cao, các định dạng Postscript (PS) và Portable Document Format (PDF) là những giải pháp tốt nhất hiện có.
PS
PDF

Những định dạng mở chính cho hình ảnh bao gồm:
Joint Photographic Expert Group (JPEG)
Portable Network Graphics (PNG)
Scalable Vector Graphics (SVG)

Những định dạng mở cho âm thanh như:
Ogg Vorbis (OGG)
Musepack (MPC)
Free Lossless Audio Codec (FLAC)
Speex

---

Văn bản thô (ASCII)

Khi nào không bắt buộc phải dùng định dạng văn bản phức tạp, hãy dùng định dạng văn bản thô (định dạng Ascii hoặc .txt), sẽ luôn đảm bảo người nhận đọc được tập tin không phụ thuộc vào phần mềm ứng dụng, hệ điều hành hoặc loại máy tính người đó đang dùng. Khi soạn thư điện tử, nếu chú trọng vào nội dung hơn là hình thức, nên viết trực tiếp trong thân của thư điện tử hơn là đính kèm nội dung theo một tập tin.
Văn bản thô không thẻ phát tán virus, không làm tăng dung lượng tập tin quá nhiều và, nếu dùng các dấu phải hoặc tab, dễ tạo ra các bảng để dùng với bất kỳ phần mềm.

Ngôn ngữ định dạng văn bản siêu liên kết HTML

Định dạng HTML là ngôn ngữ chuẩn của Web và định nghĩa của nó do tổ chức chuẩn hóa quốc tế (W3 Consortium) đưa ra . HTML là định dạng phổ thông rất linh hoạt, hay và gọn. HTML nguyên sinh (không chứa javascipt) không phát tán vi rút và có thể đọc được với bất kỳ cấu trúc nào.
Lưu ý: Mã HTML do Word tạo ra là bán sở hữu, điều đó khiến cho nó dễ đưa vào những thông tin có thể không hiển thị trên tất cả các trình duyệt web.

Đọc thêm:
W3: HyperText Markup Language (HTML)∞ [en]

TeX, LaTeX và Device Independent Format (DVI)

TeX vừa là ngôn ngữ định dạng của tài liệu, vừa là ngôn ngữ lâp trình. Ban đầu được viết để chuyên định dạng các tài liệu tóan học, ngày nay nó được sử dụng trong nhiều lĩnh vực.

LaTeX cũng là ngôn ngữ định dạng và lập trình. Đó là sản phẩm phái sinh rút gọn của TeX cho phép thao tác các chỉ thị trình độ cao, tương tự như HTML là phái sinh của SGML.

DVI. Một tập tin gốc TeX hay LaTeX cần biên sọan. Kết quả của việc biên sọan có định dạng DVI, đọc được từ mọi cấu trúc. Thông thường, kết quả này sẽ được chuyển đổi sang PDF hay PS.

Đọc thêm:
TeX User Group (TUG)∞ [en]
LaTeX Project∞ [en]
TeX Showcase∞ [en]

Định dạng tài liệu mở Open Document Format (ODF) cho ứng dụng văn phòng

Định dạng tài liệu mở ODF là:

1. Một định dạng tập tin mở, dựa trên XML
2. Một chuẩn mở, phù hợp với nhóm chuẩn OASIS (IBM, SUN, Openoffice.org) và ISO
3. Định dạng mặc định đối với OpenOffice.org 2,0 và Koffice 1,4
4. Một trong những định dạng chính thức có khả năng được Hội đồng châu Âu chấp nhận.
5. Cách tôt nhất để chúng ta đấu tranh chống lại sự phụ thuộc (lock-in) do những nhà cung cấp định dạng sở hữu áp đặt.

Định dạng văn bản phong phú (RTF)

Định dạng RTF, đuợc Microsoft đưa vào với mục đích tạo ra một định dạng chuẩn đối với văn bản định dạng. Nó cũng có cùng những đặc tính như DOC, đồng thời còn là một định dạng có định chuẩn công khai. Phần lớn các phần mềm xử lý văn bản có khả năng viết và đọc định dạng này, nhưng vì một số phần mềm có xu hướng sử dụng các định dạng sở hữu xuất phát từ định dạng này, nên tính tương thích còn hạn chế.

PostScript (PS)

Định dạng PostScript là một ngôn ngữ mô tả trang, do Adobe phát triển năm 1985, dùng để in et được sử dụng rộng rãi trong kỹ thuật in. Tính năng ưu việt của nó là phổ thông (đọc lập với định dạng của tập tin gốc) và không phát tán vi rút. Ngược lại vói PDF, PS không cho phép sao chép văn bản hiển thị trên màn hình và dán trong một ứng dụng khác. Nó có thể xử lý trên máy in tương thích ( tùy chọn: « in trong tập tin ») và với phần mềm tự do GhostScript.

PostScript Language Specifications∞ [en]

Định dạng PDF

Định dạng PDF, do Adobe phát triển, là một định dạng giới thiệu tài liệu, có định chuẩn công bố trên Web. Đây là một định dạng phổ thông (độc lập với cấu trúc và phần mềm sử dụng để tạo ra nó), tương thích với tất cả các máy in, linh hoạt (cho phép thay thế bộ chữ, thêm liên kết, dấu trang, chú thích) và có thể đọc được với plugin thích hợp. Nó có thể được xử lý với Adobe Acrobat, với phần mềm tự do GhostScript hay được tạo nhanh trong môi trường Unix.

Adobe PDF Specifications∞ [en]

Joint Photographic Expert Group (JPEG)

Định dạng JPEG là một trong số định dạng nén hình ảnh hiệu quả nhất hiện nay. Định dạng mở này rất nhẹ cho phép xác định tỷ lệ nén dữ liệu, lưu ý rằng tỷ lệ nén càng cao, hình ảnh càng có khả năng kém chất lượng. JPEG là một phương pháp nén tích lũy: hình ảnh kém dần cùng với việc mở và lưu lại đồng thời nén thêm.
Một biến thể của định dạng này, JPEG lũy tiến, cho phép lựa chọn thời gian hiện hình ảnh trên Internet. Chuẩn JPEG_2000 mới, hiện đang trong giai đọan hòan thiện, sẽ cho phép mối liện hệ chặt chẽ hơn giữa chất lượng/nén cũng như danh mục hóa hình ảnh bằng các từ khóa.

Joint Photographic Expert Group∞ [en]
W3: JPEG Overview and Specifications∞ [en]
JPEG 2000 Overview and Specifications∞ [en]

Portable Network Graphics (PNG)

Các định dạng PNG-8 và PNG-24 là những định dạng mở và tự do. Đây là những định dạng thay thế cơ bản của GIF, chuyên để lựa chọn hiển thị hình ảnh trên internet. Chúng cho phép nén các dữ liệu mà không để mất thông tin, và được hỗ trợ bởi phần lớn các trình duyệt.
Dung lượng của tập tin PNG lơn hơn cùng tập tin có định dạng JPEG. Đổi lại, PNG có thể thay thế GIF tốt hơn đối với những hình ảnh 8 bits trở xuống.

W3 - Portable Network Graphics: Overview and Specifications∞ [en]

Scalable Vector Graphics (SVG)

Đối với các định dạng véc tơ, một định dạng mở xuất hiện do nhu cầu công việc của một nhóm nghiên cứu của W3_Consortium năm 1998 : Scalable Vector Graphics (SVG). Đó là 1 định dạng dựa trên các tiêu chuẩn công khai (XML, CSS, HTML) cho phép thiết lập hình ảnh véc tơ và có thể chỉnh sửa kích cỡ, thích hợp để tiết kiệm băng truyền, hay lựa chọn căn chỉnh trang, phóng to, thu nhỏ mà không làm giảm chất lượng hình ảnh. Các biểu đồ tạo ra trên SVG có thể động và tương hoạt, cho phép nhóm, chuyển, gộp các nội dung biểu đồ trong các nội dung khác và nhận các thuộc tính kiểu dạng.

W3: Scalable Vector Graphics (SVG) - Overview and Specifications∞ [en]

Ogg Vorbis (OGG)

Ogg Vorbis là một định dạng âm thanh nén (quá trình nén sẽ làm giảm chất lượng) hoàn toàn mở theo giấy phép bản quyền tự do.
Nó đã được phát triển với mục đích thay thế cho tất cả các định dạng sở hữu dùng để nén âm thanh (MP3, WMA, v.v.).

Để giải thích nhanh ý nghĩa của tên định dạng này:

• Ogg là tên của định dạng chứa do Xiph.org đã phát triển cho các số liệu dạng âm thanh, phim và siêu số liệu.
• Vorbis là tên của cơ chế nén âm thanh có thể tích hợp với định dạng Ogg. Các định dạng khác có thể tích hợp với Ogg là FLAC và Speex.

Có nhiều ứng dụng và thư viện phần mềm sử dụng định dạng Ogg trên nhiều hệ điều hành (BeOS, Java, Legacy MacOS, Linux, MacOS X, OS/2, Windows). Một ví dụ của 2 ứng dụng chới nhạc nổi tiếng nhất có thể dùng định dạng Ogg là XMMS (Linux) và WinAMP (Windows)

Kiểu MIME cho một dòng Ogg Vorbis là: application/ogg

Ogg Vorbis (OGG)∞ [en]
Xiph.Org Foundation∞ [en]

---

Liên kết

a. Các tổ chức

World Wide Web Consortium (W3∞)
Document Formats Domain∞ - Interaction Domain∞ [en]

OASIS
A non-profit, international consortium that creates interoperable industry specifications based on public standards∞ [en]

Open Standards
A non-profit organization connecting people to open standards and the bodies that build and foster their growth∞ [en]

Xiph.org
A non-profit corporation dedicated to protecting the foundations of Internet multimedia from control by private interests∞ [en]

Open Web
Ressource francophone sur les standards Web∞ [fr]

AFUL
Groupe de travail sur l'interopérabilité∞ [fr]

Web Standards (WASP)
A grassroots coalition fighting for standards that ensure simple, affordable access to web technologies for all∞ [en]

b. Những sáng kiến nhằm khuyến khích sử dụng các định dạng chuẩn và mở

Thierry Stoehr
Pour les formats ouverts∞ [fr]

Wikipedia
«Embrace, Extend and Extinguish»∞ [en]
Open Standard∞ [en]
De facto Standard∞ [en]

Gordon Bennett
Build Systems, Not Companies, on Open Standards∞ [en]

Jonathan Schwartz
Open source versus open standards∞ [en]

Scott Petty
Open source vs. open standards∞ [en]

Imran William Smith
The Rise of Proprietary Formats: The New Battleground∞ [en]

Lionel Allorge
Guide aux formats ouverts et aux formats propriétaires∞ [fr]

Sean Cohen
Why free software matters∞ [en]
De l'importance du Logiciel Libre∞ [fr]

Erik Fair
Software versus Protocol (or file format) Standards∞ [en]

GNU
Why there are not GIF files on GNU pages∞ [en]

Ken Krechmer
The Principles of Open Standards∞ [en]

Jeff Goldberg
MS-Word is Not a document exchange format∞ [en]

IRISA
Recommandations sur le format d'échange des documents∞ [fr]

Département de Mathématique de Jussieu
A propos de la manipulation de documents Word∞ [fr]

Open Means
Promouvoir les spécifications publiques des formats sans renoncer aux logiciels propriétaires.∞ [fr]

Open Office
Official site of the free productivity suite based on open formats.∞ [đa ngôn ngữ]

ODP: Open Standards
Resources on open formats∞ [en]
Ressources en français sur les formats ouverts∞ [fr]
Risorse in italiano sui formati aperti∞ [it]

Bruce Perens
Open Standards:Principles and Practice∞ [en]

Raphaël Rousseau
Court argumentaire en faveur des formats ouverts∞ [fr]

Thomas Petazzoni
Formats ouverts : pourquoi et comment les utiliser ?∞ [fr]

Sincere Choice
Open formats, interoperability and research availability∞ [en]

Mike S
The Threat of Standardization∞ [en]

Richard Stallman
We Can Put an End to Word Attachments∞ [đa ngôn ngữ]

Sam Steingold
No Proprietary Binary Data Formats∞ [en]

Samuel Tardieu
Pourquoi pas Word∞ [fr]

Transfert.net
Les vices cachés des .doc∞ [fr]

Steven Wiley & George S. Michaels
Nature - Should software hold data hostage?∞ [en]

c. Institutional resolutions and law proposals

National Advisory Council on Innovation, South Africa
Open Software & Open Standards in South Africa - A Critical Issue for Addressing the Digital Divide∞ [en]

France, Assemblée Nationale
Proposition de loi Le Déaut - Paul - Cohen∞ [fr]

State of Oregon
Open source bill∞ [en]

State of California
Digital Software Security Act∞ [en]

UNESCO
Preliminary Draft Charter on the Preservation of the Digital Heritage∞ [en]

United Kingdom
E-Government Interoperability Framework∞ [en]

University of Buffalo, New York
Resolution for University Support of Open Software and Standards∞ [en]

---

Về tài liệu này

Mục đích của openformats.org là tạo ra các tài liệu thông tin giải thích về các định dạng mở có thể truy cập một cách tự do. Các văn bản do một cộng đồng tình nguyện viên trao đổi và soạn thảo. Chúng tôi dùng giấy phép bản quyền cho phép mọi người truy cập các tài liệu ở đây một cách tự do, giống như giấy phép phần mềm tự do. Đó là nguyên lý được gọi là Copyleft. Nói một cách khác, nội dung của trang web openformats.org được phép sao chép, sửa đổi, và phân phối lại với điều kiện giữ nguyên giấy phép bản quyền của các tài liệu và công nhận quyền tác giả của các tài liệu thuộc trang web này (có thể tạo ra một liên kết đến trang web này để công nhận quyền tác giả). Các tài liệu của openformats.org sẽ luôn luôn được dùng một cách tự do, bởi bất kỳ ai miễn một số hạn chế nhằm đảm bảo tính tự do đó.

Để đặt được mục tiêu nói trên, các văn bản và tài liệu của trang web openformats.org theo giấy phép bản quyền Tài liệu tự do : GNU Free Documentation License (GFDL). Giấy phép GFDL toàn văn (tiếng Anh) có thể tham khảo ở đây.

Văn bản GFDL là tài liệu pháp luật duy nhất làm căn cứ cho các tài liệu thuộc trang web này. Sau đây là phần chúng tôi hiểu biết như thế nào là những quyền và nhiệm vụ của những người đã đóng góp và sử dụng trang web này.

QUAN TRỌNG: nếu bạn muốn khai thác nội dung của openformats.org, bạn nên đọc phần về Quyền và nhiệm vụ của người dùng. Sau đó, bận cũng nên đọc giấy phép bản quyền GNU Free Documentation License.

Quyền và nhiệm vụ của người dùng

If you want to use openformats.org materials in your own books/articles/web sites or other publications, you can do so, but you have to follow the GFDL. If you are simply duplicating an openformats.org article, you must follow section 2 of the GFDL on verbatim copying.

If you create a derivative version by changing or adding content, this entails the following:



You may be able to partially fulfil the latter two obligations by providing a conspicuous direct link back to the openformats.org article hosted on this website. You also need to provide access to a transparent copy of the new text. However, please note that the administrators of the openformats.org website makes no guarantee to retain authorship information and a transparent copy of articles. Therefore, you are encouraged to provide this authorship information and a transparent copy with your derived works.

Example notice

An example notice, for an article that uses content from openformats.org might read as follows:

This article is licensed under the <a href="http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html">GNU Free Documentation License</a>. It uses material from the <a href="http://www.openformats.org/foo">openformats.org article "Foo"</a>.

("Foo" and the openformats.org URL must of course be substituted accordingly.)

Alternatively you can distribute your copy of Foo along with a copy of the GFDL (as explained in the text) and list at least five (or all if fewer than five) principal authors on the title page (or top of the document).

Contributors' rights and obligations

If you contribute material to openformats.org, you thereby license it to the public under the GFDL (with no invariant sections, front-cover texts, or back-cover texts). In order to contribute, you therefore must be in a position to grant this license, which means that either:



the first case, you retain copyright to your materials. You can later republish and relicense them in any way you like. However, you can never retract the GFDL license for the versions you placed here: that material will remain under GFDL forever. In the second case, if you incorporate external GFDL materials, as a requirement of the GFDL, you need to acknowledge the authorship and provide a link back to the network location of the original copy. If the original copy required invariant sections, you have to incorporate those into the openformats.org article; it is however very desirable to replace GFDL texts with invariant sections by original content without invariant sections whenever possible.

Using copyrighted work from others

If you use part of a copyrighted work under "fair use", or if you obtain special permission to use a copyrighted work from the copyright holder under the terms of our license, you must make a note of that fact (along with names and dates). It is our goal to be able to freely redistribute as much of openformats.org material as possible, so original images and sound files licensed under the GFDL or in the public domain are greatly preferred to copyrighted media files used under fair use.

Never use materials that infringe the copyrights of others. This could create legal liabilities and seriously hurt the project. If in doubt, write it yourself.

Note that copyright law governs the creative expression of ideas, not the ideas or information themselves. Therefore, it is perfectly legal to read an encyclopedia article or other work, reformulate it in your own words, and submit it to openformats.org.

Danh sách những người đã đóng góp

Sau đây là những người đã đóng góp cho trang web này (theo thứ tự thời gian):

• Dario Taraborelli - Founder and administrator of the project (first Italian and French translations).
• Bastien Guerry - Co-founder and administrator of the project.
• Mahefa Randimbisoa - Malagasy translation.
• Marco Lorenzo Crociani - Audio formats sections: it56 - it57 - it69 - it6A - it6B - it6C
• Nikolaos S. Karastathis - Modern Greek translation.
• Nils Lindenberg - German translation.
• Yan Brailowsky - Contributing translations of pages in English, French and Spanish.
• Julio Puigpinos - Spanish translation.
• Jian Ping - Simplified Chinese translation.
• Enrique Estévez Fernández - Galician translation.
• Filipe Roque - Portuguese translation.
• Vũ Đỗ Quỳnh - Vietnamese translation.